BRZEZINA | WAJDA: re- wizje. Przegląd filmów Andrzeja Wajdy w 100. rocznicę urodzin

Chory na gruźlicę Staś przybywa do domu starszego brata. Ich spotkanie wyznacza śmierć. Staś, choć umierający, pragnie w ostatniej fazie życia cieszyć się każdą chwilą. Jego brat, Bolesław, choć fizycznie zdrowy, pogrąża się w coraz głębszej żałobie po stracie żony. Staś nawiązuje romans z wiejską dziewczyną, gra na pianinie skoczne melodie, stara się przeżyć najpełniej każdą godzinę życia. Tymczasem Bolesław zatraca się w depresji, znęca się nad córką, odrzuca wszelkie radości, chce nie tylko cierpieć, ale też oczekuje, by cierpieli inni.
W zmysłowo piękniej adaptacji opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza związki Erosa i Tanatosa wyznaczają sens ludzkiego życia. Śmierć i życie, seksualność i martwota ciał łączą się tu w idealnych proporcjach. Wajda stworzył jeden z najbardziej plastycznych filmów, oprawę wizualną oparł na malarstwie pejzażowym i symbolizmie przełomu XIX i XX wieku, a w jednej ze scen dokonał arcydzielnej interpretacji Śmierci Jacka Malczewskiego. Nakręcony dla telewizji film z początku nie miał tak szerokiej dystrybucji jak inne filmy Wajdy, ale gdy po dziesięciu latach trafił na Zachód, został tam przyjęty jako jedno z największych arcydzieł w dorobku reżysera.

ENG:
A sensual, painterly meditation on life and death—an existential confrontation between the affirmation of existence and the abyss of mourning, revealing universal truths about human nature.