Strach na wróble | Klasyka Ameryka – przegląd amerykańskiego kina autorskiego lat 70.

Nagrodzony Złotą Palmą „Strach na wróble” ma wszystko to, za co kochamy amerykańskie kino lat 70.: nietuzinkowych bohaterów ze społecznego marginesu, opowieść o męskiej przyjaźni ubraną w kino drogi oraz portret zwyczajnej Ameryki przydrożnych barów i tanich moteli. Impulsywny Max (Gene Hackman) oraz kruchy Francis (Al Pacino) to para trochę przypominająca Flipa i Flipa, a trochę kreskówkowy duet Pinky i Mózg: obaj są po przejściach i na życiowym zakręcie, ale mają jeden cel: dotrzeć z Kalifornii do Pittsburgha, gdzie chcą wspólnie otworzyć myjnię samochodową.

Zamiast prostej podróży obserwujemy jednak tor z przeszkodami: spektakularną, miejscami absurdalną tułaczkę, która zbliży dwóch mężczyzn do siebie i pozwoli im wspólnie stawić czoła przeciwnościom. Najsłynniejszy obok „Narkomanów” film Jerry’ego Schatzberga to koncert dwóch gigantów aktorskich: Pacino uruchamia w sobie pokłady neurotyczno-komediowe, a Hackman łączy ekscentryczność z gwałtownością. Kiedy tych dwóch znajduje się w jednym kadrze, z ekranu sypią się iskry.
Sebastian Smoliński

***

Klasyka Ameryka to przegląd pięciu amerykańskich filmów z lat 70.: legendarnej w świadomości kinomanów złotej dekady, kiedy Hollywood postawiło na autorskie głosy, szorstki realizm i pokazywanie Ameryki bez upiększeń.

Przegląd otwiera nagrodzony 5 Oscarami policyjny fajerwerk, czyli brutalny „Francuski łącznik”, dzięki któremu William Friedkin stał się jednym z najbardziej rozchwytywanych nazwisk w branży. Prawie wszystkie filmy w zestawie to pasjonujące opowieści o duetach: dwóch policjantach u Friedkina, dwóch odludkach w „Strachu na wróble”, dwóch pielęgniarkach w „3 kobietach”, dwóch przyjaciołach w „Mikey i Nicky”. „Buddy movie”, czyli film kumpelski, był chyba najważniejszym typem opowieści, w jakim rozsmakowali się wtedy filmowcy.

50 lat później wracamy do filmów ukochanych przez polską publiczność, jak opowiadający o outsiderach z miłością i humorem „Strach na wróble” Jerry’ego Schatzberga z Gene’em Hackmanem i Alem Pacino. Proponujemy też bardzo rzadko pokazywany, skupiony na kobiecych bohaterkach majstersztyk Roberta Altmana – reżysera, który swoim podejściem do narracji zrewolucjonizował amerykańskie kino. Większość klasyków lat 70. opowiada o mężczyznach i męskich rozterkach, a działające wówczas regularnie reżyserki można policzyć na palcach jednej ręki. Z tym większą satysfakcją zapraszamy na wspaniały komediodramat Paula Mazursky’ego „Niezamężna kobieta”, czyli zmiany obyczajowe i wyzwolenie kobiet A.D. 1978 w pigułce. Wisienką na torcie jest przedpremierowy pokaz „Mikey i Nicky”: nieznanego w Polsce, rewelacyjnego filmu gangsterskiego Elaine May z Peterem Falkiem i Johnem Cassavetesem w rolach głównych.

W latach 70. Stany Zjednoczone były pogrążone w społecznym kryzysie, a niektóre amerykańskie metropolie, jak Nowy Jork, były na skraju bankructwa. Na tym pełnym niepokoju gruncie wyrosło jednak kino, które pozostaje tak samo żywiołowe i elektryzujące jak w momencie premiery. Zapraszamy na szlagiery i nieznane perełki prosto ze środka „seventiesów”.
Sebastian Smoliński