Pałac

W wyniku działań wojennych pustoszeje magnacki pałac. Jakub (Janusz Michałowski), dworski pasterz owiec, wkracza do pustego pałacu. Pobudzona wyobraźnia zaczyna mu podsuwać sceny z jego udziałem w roli jaśnie pana.

Zderzenie świadomości chłopskiej z atrybutami pańskiego życia uruchamia całą falę chłopskiego resentymentu i fantazji o wcieleniu się w dziedzica. Widzi siebie w wykwintnym ubraniu, zarządza pracą służby, pozuje do portretów. Przy suto zastawionym stole dyskutuje z kuzynem, gości też biskupa i bierze udział w polowaniu. Odwiedza w sypialni panią dziedziczkę, ale korzysta też z prawa pierwszej nocy z młodą chłopką w dniu jej wesela. Przez pańskie obyczaje stopniowo przebija chłopski gniew, a pod pałac podchodzą zbuntowani chłopi. Na balu Jakub, wznosząc toast sam za siebie, oświadcza, że marzy, by rozdać wszystko mieszkańcom okolicznych wsi. Skarży się na pańską samotność. Za żonę wybiera piękną chłopkę (Bożena Adamkówna), obrzuca ją klejnotami, wynosi ponad stan, ale zaraz wyprawia jej spektakularny pogrzeb.

Aby ukazać kontrast między realnym, a wyobrażonym życiem chłopów, gra w sielance na scenie teatru. Pałac płonie, a wraz z nim cały świat Jakuba osuwa się w zgliszcza. Wizyjny dramat psychologiczny z chłopskim bohaterem w reżyserii i według scenariusza Tadeusza Junaka, autora filmów dokumentalnych i reżysera spektakli telewizyjnych, współtwórcy Warsztatu Formy Filmowej w Łodzi.

"Pałac" jest adaptacją powieści Wiesława Myśliwskiego pod tym samym tytułem (1970), z nurtu wiejskiego, o przemianach świadomości ludowej. Narracja jest całkowicie subiektywna, oparta na pracy wyobraźni bohatera. Zdjęcia zrealizowano w pałacu w Łańcucie. Reżyser otrzymał nagrodę za debiut na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” (1980). Na 7. FPFF w Gdańsku przyznano nagrody: za zdjęcia – Ryszardowi Lenczewskiemu, za montaż – Janinie Niedźwiedzkiej, za dźwięk – Janowi Czerwińskiemu i Jerzemu Blaszyńskiemu.