Francuski łącznik | Klasyka Ameryka – przegląd amerykańskiego kina autorskiego lat 70.

Przemytnicy narkotyków z Marsylii, agresywni policjanci, gorączkowe pościgi po Nowym Jorku: „Francuski łącznik” to nagrodzony 5 Oscarami film kryminalny na sterydach. Historia dwóch gliniarzy, Jimmy’ego „Popeye’a” Doyle’a (Gene Hackman) i Buddy’ego Russo (Roy Scheider), goniących za wartą dziesiątki milionów dolarów heroiną, była szokującym triumfem reżysera Williama Friedkina, który już dwa lata później nakręci „Egzorcystę”. Szok wiązał się z chropowatą, paradokumentalną formą, brawurowym użyciem miejskich ulic i zaułków, niewyparzonym językiem i z nowym typem bohaterów: ułomnych, ksenofobicznych, uciekających się do impulsywnej przemocy. Friedkin na dobre odciął się od uładzonego Hollywood poprzednich dekad, obsadzając niespecjalnie przystojnego Hackmana w roli głównej – oscarowa kreacja była dla aktora trampoliną do długiej i wyjątkowej kariery.

Najsłynniejszą sekwencją „Francuskiego łącznika” pozostaje pościg samochodowy za pędzącym metrem – podręcznikowy przykład genialnego użycia montażu i budowania napięcia. Cały film jest zresztą zainscenizowany i zmontowany z imponującą werwą, nie tracąc po latach nic ze swojej bezczelności i świeżości – uważajcie, bo detektyw Doyle potrafi przywalić pięścią prosto w nos!
Sebastian Smoliński

***

Klasyka Ameryka to przegląd pięciu amerykańskich filmów z lat 70.: legendarnej w świadomości kinomanów złotej dekady, kiedy Hollywood postawiło na autorskie głosy, szorstki realizm i pokazywanie Ameryki bez upiększeń.

Przegląd otwiera nagrodzony 5 Oscarami policyjny fajerwerk, czyli brutalny „Francuski łącznik”, dzięki któremu William Friedkin stał się jednym z najbardziej rozchwytywanych nazwisk w branży. Prawie wszystkie filmy w zestawie to pasjonujące opowieści o duetach: dwóch policjantach u Friedkina, dwóch odludkach w „Strachu na wróble”, dwóch pielęgniarkach w „3 kobietach”, dwóch przyjaciołach w „Mikey i Nicky”. „Buddy movie”, czyli film kumpelski, był chyba najważniejszym typem opowieści, w jakim rozsmakowali się wtedy filmowcy.

50 lat później wracamy do filmów ukochanych przez polską publiczność, jak opowiadający o outsiderach z miłością i humorem „Strach na wróble” Jerry’ego Schatzberga z Gene’em Hackmanem i Alem Pacino. Proponujemy też bardzo rzadko pokazywany, skupiony na kobiecych bohaterkach majstersztyk Roberta Altmana – reżysera, który swoim podejściem do narracji zrewolucjonizował amerykańskie kino. Większość klasyków lat 70. opowiada o mężczyznach i męskich rozterkach, a działające wówczas regularnie reżyserki można policzyć na palcach jednej ręki. Z tym większą satysfakcją zapraszamy na wspaniały komediodramat Paula Mazursky’ego „Niezamężna kobieta”, czyli zmiany obyczajowe i wyzwolenie kobiet A.D. 1978 w pigułce. Wisienką na torcie jest przedpremierowy pokaz „Mikey i Nicky”: nieznanego w Polsce, rewelacyjnego filmu gangsterskiego Elaine May z Peterem Falkiem i Johnem Cassavetesem w rolach głównych.

W latach 70. Stany Zjednoczone były pogrążone w społecznym kryzysie, a niektóre amerykańskie metropolie, jak Nowy Jork, były na skraju bankructwa. Na tym pełnym niepokoju gruncie wyrosło jednak kino, które pozostaje tak samo żywiołowe i elektryzujące jak w momencie premiery. Zapraszamy na szlagiery i nieznane perełki prosto ze środka „seventiesów”.
Sebastian Smoliński